VAHAP ÖZTÜRK
Gaziantep’te toplu taşıma ücretleri vatandaşın cebini zorluyor. COP31 kapsamında ulaşım desteği sağlanması önemli bir adım olsa da her gün işe, okula ve hastaneye gitmek zorunda olan Gaziantepliler de aynı desteği bekliyor. Peki, sürdürülebilir ulaşım hedefleri ile vatandaşın ulaşım maliyeti arasındaki bu çelişki nasıl açıklanacak?
Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin’in Antalya’da COP31 sürecinde ulaşım desteğine yönelik yaklaşımını olumlu buluyor ve bu desteği önemsiyorum. Uluslararası organizasyonlarda çevreci ulaşımın teşvik edilmesi, iklim değişikliğiyle mücadele ve karbon salımının azaltılması açısından elbette değerli.
Ancak burada göz ardı edilmemesi gereken önemli bir mesele var: Gaziantep’in kendi vatandaşları…
Antalya’da gerçekleştirilen COP31 kapsamında gelecek misafirlerin ulaşımını kolaylaştırmak için destek sağlanırken, her sabah işe gitmek için otobüs bekleyen, çocuğunu okula gönderen, hastane randevusuna yetişmeye çalışan vatandaşın ulaşım maliyetleri neden aynı hassasiyetle ele alınmıyor?
Asıl sorulması gereken soru şu: COP31 misafirine ulaşım desteği sağlayan anlayış, Gazianteplinin günlük ulaşım yükünü hafifletmek için neden daha güçlü adımlar atmıyor?
Gaziantep’te toplu taşıma artık ciddi bir gider kalemi
Gaziantep’te şehir içi tam bilet ücretinin 45 TL olduğu varsayımıyla hesap yapıldığında, her gün toplu taşıma kullanan bir vatandaşın yalnızca gidiş-dönüş maliyeti 90 TL'ye ulaşıyor.
Ayda 22 iş günü çalışan bir vatandaşın ulaşım gideri ise 1.980 TL'yi buluyor.
Bu rakam, özellikle asgari ücretle veya sınırlı gelirle geçinmeye çalışan aileler için küçümsenemez.
Üstelik konu yalnızca işe gidip gelen çalışanlardan ibaret değil. Öğrenciler, emekliler, iş arayanlar ve gün içerisinde birden fazla kez toplu taşıma kullanmak zorunda kalan vatandaşlar da bu maliyetin doğrudan etkisi altında. Ulaşım artık birçok aile için temel bir ihtiyaç olmanın ötesinde, bütçeyi zorlayan önemli bir harcama kalemine dönüşmüş durumda.
Otobüs mü daha ekonomik, özel araç mı?
Toplu taşımanın en önemli avantajlarından biri ekonomik olmasıdır. Vatandaşın özel aracını kullanmak yerine otobüsü tercih etmesi için toplu taşımanın hem erişilebilir hem de bütçe dostu olması gerekir. Ancak Gaziantep'te ortaya çıkan maliyet tablosu bu konuda ciddi soru işaretleri oluşturuyor.
Örneğin Karataş–Üniversite güzergâhını ele alalım.
Yaklaşık 8 kilometrelik bir mesafede, 100 kilometrede 7,5 litre benzin tüketen bir aracın 75 TL litre fiyatı üzerinden hesaplanan yakıt maliyeti yaklaşık 45 TL oluyor. Buna karşılık tek bir kişinin otobüsle yapacağı yolculuk için ödeyeceği ücret de 45 TL.
Elbette otomobil hesabında bakım, sigorta, amortisman ve park gibi diğer giderler bulunuyor. Dolayısıyla yalnızca yakıt üzerinden yapılan karşılaştırma toplam ulaşım maliyetini göstermez. Ancak ortaya çıkan tablo, toplu taşımanın ekonomik avantajının vatandaş açısından giderek sorgulandığını gösteriyor.
İbrahimli–Sanko Park güzergâhında da benzer bir karşılaştırma yapılabilir. Yaklaşık 6 kilometrelik mesafede özel aracın hesaplanan yakıt maliyeti 34 TL civarındayken toplu taşıma ücreti 45 TL seviyesinde. Burada belediyenin üzerinde düşünmesi gereken önemli bir konu var:
Vatandaş toplu taşımayı neden daha ekonomik bir seçenek olarak görmüyor?
Organize sanayi işçisinin ulaşım yükü daha ağır
Meselenin en önemli boyutlarından biri de Gaziantep'in üretim merkezlerinden biri olan Başpınar Organize Sanayi Bölgesi'nde çalışan işçilerin ulaşım giderleri.
Karataş–Başpınar güzergâhında tam bilet ücretinin yaklaşık 59 TL olduğu kabul edildiğinde, bir işçinin günlük gidiş-dönüş ulaşım maliyeti 118 TL'ye ulaşıyor.
Ayda 22 iş günü üzerinden hesaplandığında ortaya yaklaşık 2.596 TL'lik bir ulaşım gideri çıkıyor. Bu rakamı asgari ücretle çalışan bir işçinin bütçesi üzerinden değerlendirmek gerekiyor.
İşçinin kira, elektrik, su, doğalgaz, mutfak ve diğer zorunlu harcamaları zaten ortadayken ulaşım için her ay binlerce lira ayırmak zorunda kalması sosyal belediyecilik açısından ciddi biçimde değerlendirilmesi gereken bir konudur.
Gaziantep üretim yapıyor, sanayi büyüyor, fabrikalar çalışıyor. Peki, bu üretimin yükünü omuzlayan işçinin işe ulaşım maliyeti ne olacak?
Toplu taşıma pahalılaşırsa trafik de artar, hava kirliliği de
Belediyelerin toplu taşıma politikaları yalnızca gelir-gider hesapları üzerinden değerlendirilmemelidir. Toplu taşımanın temel amacı şehir yaşamını kolaylaştırmak, özel araç kullanımını azaltmak, trafik yoğunluğunu düşürmek ve karbon salımını sınırlandırmaktır.
Bunun gerçekleşebilmesi için vatandaşın otobüse binmeyi ekonomik ve mantıklı bir tercih olarak görmesi gerekir. Eğer vatandaş her gün yaptığı hesapta özel aracını kullanmanın daha cazip olduğunu düşünmeye başlarsa bunun şehir açısından sonuçları olacaktır:
Trafikte daha fazla araç.
Daha fazla yakıt tüketimi.
Artan park sorunu.
Daha fazla egzoz emisyonu.
Daha fazla hava kirliliği.
İşte tam da bu nedenle toplu taşıma ücretleri yalnızca belediyenin maliyetleri üzerinden değil, şehirde yaşayan insanların ekonomik koşulları üzerinden de değerlendirilmelidir.
Belediyenin akaryakıt, personel, bakım ve yedek parça maliyetleri elbette vardır. Bunları yok saymak doğru değildir. Ancak vatandaşın gelirindeki artış ile ulaşım giderlerindeki artış arasındaki denge de göz ardı edilmemelidir.
Sosyal Belediyecilik uluslararası organizasyonlarla sınırlı kalmamalı
COP31 gibi uluslararası organizasyonlarda çevreye duyarlı ulaşım politikalarının desteklenmesi takdir edilmesi gereken bir yaklaşımdır. Ancak çevreci belediyecilik yalnızca uluslararası toplantılarda sergilenen uygulamalarla ölçülmez. Asıl başarı, şehirde yaşayan milyonlarca insanın günlük hayatında hissedilen değişimle ortaya çıkar.
Sosyal belediyecilik;
Her sabah işe yetişmeye çalışan işçinin, Dersine gitmek için otobüs bekleyen öğrencinin, Hastaneye ulaşmaya çalışan emeklinin, Çocuğuyla birlikte toplu taşımayı kullanmak zorunda olan annenin hayatını kolaylaştırabilmektir.
Vatandaşın cebini rahatlatmadan, toplu taşımayı cazip hale getirmeden sürdürülebilir ulaşım hedeflerine ulaşmak kolay değildir.
Gaziantep Büyükşehir Belediyesine Çağrı;
Vatandaş için de ulaşım desteği sağlanmalı
Gaziantep Büyükşehir Belediyesinin toplu taşıma konusunda yeni bir değerlendirme yapmasının zamanı gelmiştir. Özellikle dar gelirli vatandaşlar, öğrenciler, emekliler ve Organize Sanayi Bölgesi'nde çalışan işçiler için özel ulaşım destekleri gündeme alınmalıdır.
Aylık abonman sistemleri, işçi ulaşım tarifeleri, öğrenci destekleri, sosyal kart uygulamalarının geliştirilmesi ve belirli gelir gruplarına yönelik indirimler bu konuda değerlendirilebilecek seçeneklerdir. Böylece hem vatandaşın ulaşım yükü hafifletilebilir hem de toplu taşıma kullanımının artırılmasına katkı sağlanabilir. Üstelik bu yaklaşım yalnızca ekonomik değil, çevresel açıdan da önemli bir kazanım sağlayacaktır.
COP31 misafirine destek güzel, peki ya Gaziantepli?
Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin'in COP31 sürecine yönelik ulaşım desteği yaklaşımını bir kez daha tebrik ediyorum. Ancak bu vesileyle kendisine ve belediye yönetimine vatandaş adına bir soru yöneltmek istiyorum:
COP31 için Antalya ya gelen misafirlerin ulaşımını kolaylaştırmak ne kadar önemliyse, her gün bu şehrin ekonomisine katkı sağlayan, fabrikalarında çalışan, okullarında eğitim gören ve sokaklarında yaşayan Gazianteplilerin ulaşımını kolaylaştırmak da o kadar önemli değil mi?
Bir şehrin çevreci olması, yalnızca uluslararası organizasyonlara ev sahipliği yapmasıyla değil, kendi insanına sunduğu yaşam kalitesiyle ölçülür.
Gaziantep'in ihtiyacı; pahalılaşan toplu taşıma karşısında çaresiz kalan vatandaşın değil, toplu taşımayı gönül rahatlığıyla tercih edebilen vatandaşın olduğu bir ulaşım sistemidir.
Çünkü gerçek sosyal belediyecilik, misafire gösterilen ilgiyi kendi vatandaşından esirgememektir. www.yenicizgihaber.com
ÖNEMLİ NOT: YENİ ÇİZGİ HABER'DEN
Yeni Çizgi Haber Gazetemizin, sosyal medya hesaplarından bizi takip ederek destek verirseniz seviniriz. Böylece haber paylaşımlarında anında haberdar olabilirsiniz. Aynı zamanda takip, beğeni, yorum ve paylaşım yaparak destek vermeniz bizim için önemlidir.
Bizi takip etmek için Haber Sitemiz ve sosyal medya hesaplarımız şöyle:
https://www.yenicizgihaber.com/
https://www.facebook.com/profile.php?id=61564912765480
https://www.facebook.com/yenicizgihaber
https://x.com/yenicizgigazete
https://www.instagram.com/yenicizgigazete