Sermaye

Sermaye kazanıyor, emek kaybediyor
Finansın egemenliği, emeğin çıkmazı

Türkiye ekonomisine Keynes'in penceresinden bir bakış


John Maynard Keynes’in 1929 Büyük Buhranı sonrasında geliştirdiği ekonomik düşünceler, kapitalizmin kendi dinamikleri içerisinde her zaman istikrarlı bir denge kuramayacağını ortaya koydu. Finansal piyasaların reel ekonomiden kopması, sermayenin üretim yerine spekülatif kazançlara yönelmesi, bugün de üzerinde düşünülmesi gereken temel sorunlardan biridir.

2026 yılı Türkiye ekonomisine bugünün penceresinden baktığımızda, bu tartışmanın ne kadar güncel olduğunu görüyoruz.
Yüksek faizler, enflasyon, kredi maliyetleri, finansal piyasalardaki dalgalanmalar ve daralan iç talep; ekonominin yalnızca rakamlardan ibaret olmadığını, doğrudan toplumun yaşam koşullarını belirlediğini gösteriyor.

Enflasyonla mücadelede sağlanan ilerlemeler önemli olmakla birlikte, hayat pahalılığının yurttaşların gündelik yaşamındaki etkisi devam ediyor. Enflasyonun düşmesi ile fiyatların düşmesi aynı şey değildir. Fiyat artış hızının gerilemesi, daha önce yükselmiş fiyatların kendiliğinden eski seviyelerine dönmesi anlamına gelmez.

Diğer taraftan yüksek faiz ortamı, tasarruf sahipleri açısından mevduat gelirlerini cazip hale getirirken; üretim yapan işletmeler, esnaf, sanayici ve krediye ihtiyaç duyan yurttaşlar açısından ciddi bir maliyet oluşturuyor. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin finansmana erişim güçlüğü, üretim ve istihdam üzerinde baskı yaratabiliyor.

İşte finansallaşan ekonominin en önemli çelişkisi burada ortaya çıkıyor.

Sermayenin önemli bir bölümü, üretim kapasitesini artırmak, yeni istihdam alanları yaratmak veya teknolojik gelişmeye yatırım yapmak yerine, kısa vadeli ve yüksek getirili finansal araçlara yöneldiğinde ekonomik sistemin öncelikleri değişmeye başlıyor.

Paranın üretimden daha fazla kazandırdığı bir düzende, üretim yapanın değil, finansal hareketleri doğru zamanda değerlendirenin ödüllendirildiği bir mekanizma oluşabiliyor.
Ancak bu mekanizmanın kazananları ve kaybedenleri eşit değil.

Büyük sermaye sahipleri risklerini dağıtabilir, yatırımlarını farklı alanlara yönlendirebilir. Buna karşılık ücretli çalışanlar, emekliler, küçük esnaf ve borçlu haneler ekonomik dalgalanmaların sonuçlarını çoğu zaman doğrudan yaşar.

Bir tarafta finansal varlıkların getirisiyle servetini büyütenler; diğer tarafta maaşıyla ay sonunu getirmeye çalışanlar…

Bir tarafta sermayenin hareket serbestliği; diğer tarafta emeğin geçim mücadelesi…

Bir tarafta kârın büyümesi; diğer tarafta alım gücünün erimesi…

Bu tablo, yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda toplumsal adalet meselesidir.

Ekonomik büyümenin gerçek ölçüsü, finansal piyasalarda kazanılan paranın büyüklüğü değil; toplumun ne kadarının bu büyümeden pay alabildiğidir.

Türkiye'nin ihtiyacı, finansal piyasaları yok sayan bir ekonomi anlayışı değildir. İhtiyaç duyulan; finansal sistemi üretime, teknolojiye, ihracata, istihdama ve toplumsal refaha hizmet edecek şekilde yapılandırmaktır.

Tasarrufların üretken yatırımlara yönlendirilmesi, adil gelir dağılımı, öngörülebilir ekonomi politikaları, hukuki güvence ve güçlü bir sosyal devlet anlayışı bu dönüşümün temel unsurlarıdır.
Çünkü ekonomik sistemin başarısı, yalnızca sermayenin ne kadar kazandığıyla ölçülemez.

Asıl başarı; emeğin karşılığını aldığı, gençlerin geleceğe umutla baktığı, emeklilerin insanca yaşadığı, işletmelerin üretim yapabildiği ve yurttaşların ekonomik kaygılarla yaşamlarını tüketmediği bir düzen kurabilmektir.

Finansın üretimin önüne geçtiği, kazancın belirli kesimlerde yoğunlaştığı ve ekonomik risklerin toplumun geniş kesimlerine yüklendiği bir düzen, sürdürülebilir bir refah modeli olamaz.

Unutulmamalıdır ki; bir ekonomide sermaye kazanırken toplum kaybediyorsa, ortada yalnızca ekonomik bir başarı değil, sorgulanması gereken bir düzen vardır.

Ekonomi, yalnızca sermayenin kazanç alanı değil; insanın emeğiyle değer ürettiği ve toplumsal refahın adil biçimde paylaşıldığı bir alan olmalıdır.

Kaynak dayanağı: TCMB – Kasım 2026 Enflasyon Raporu değerlendirmesi⁠. www.yenicizgihaber.com

Önceki ve Sonraki Yazılar
YAZIYA YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
ALİ DOĞAN Arşivi